BM İşkenceye Karşı Komiteye Başvuru – Yargının Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı

Başvuru Hakkında

Bu sayfa, SRL Swiss’in Türkiye’de yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı konusunda BM İşkenceye Karşı Komiteye sunduğu resmî başvuruyu içerir. Yargı bağımsızlığı; işkence, kötü muamele, keyfî tutma ve diğer temel hak ihlallerinin önlenmesinde vazgeçilmez bir kurumsal güvence olarak incelenir.

Başvurunun Kapsamı

Türkiye’nin beşinci periyodik raporunun Komitenin 8–26 Temmuz 2024 tarihli 80. oturumunda incelenmesi için Haziran 2024’te hazırlanmıştır. Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığına ilişkin hukuki güvencelerin uygulamada etkili olup olmadığı değerlendirilir.

Hâkim ve savcıların bağımsızlığı, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun işleyişi, etkili yargısal başvuru yolları, keyfî tutma ve ulusal ve uluslararası mahkemelerin bağlayıcı kararlarının uygulanması ele alınır.

Temel Konular

Başvurunun merkezinde, Yüksel Yalçınkaya/Türkiye dâhil AİHM kararlarının uygulanması yer alır. Kararın adil yargılanma güvenceleri, kanunilik ilkesi ve Türk mahkemelerindeki benzer yargılamalar bakımından sonuçları incelenir.

Yargısal ve idari işlemlerde “ilişki”, “iltisak” ve “irtibat” gibi geniş veya yeterince tanımlanmamış kavramların kullanılması da ele alınır. Bu terminolojinin hukuki belirlilik ve bireysel haklara keyfî müdahaleye karşı yeterli güvence sağlayıp sağlamadığı sorgulanır.

Daha genel olarak yargı bağımsızlığı ile işkence ve kötü muamelenin etkili önlenmesi arasındaki ilişki incelenir. Anayasal ve yasal güvenceler tek başına yeterli değildir; yargısal kurumlar uygulamada da bağımsız ve tarafsız çalışmalıdır.

SRL Swiss, Türkiye’nin İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerinin; özellikle bağımsız yargısal denetim, etkili hukuki güvenceler ve keyfî tutulmadan korunma bakımından incelenmesine katkı sunmayı amaçlar.