Bu Yazı Hakkında
Bu yazı, SRL Swiss’in Türkiye’de yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı konusunda BM İşkenceye Karşı Komiteye sunduğu resmî başvurunun temel bulgularını anlaşılır biçimde açıklar. Başvurunun tamamı ve ayrıntılı inceleme, aşağıdaki raporda yer alır.
Belge Bilgileri
Belge türü: Sivil toplum başvurusu / gölge rapor
Kurum: BM İşkenceye Karşı Komite (CAT)
Ülke incelemesi: Türkiye – Beşinci Periyodik Rapor
Oturum: 80. oturum, 8–26 Temmuz 2024
İlk sunum tarihi: 9 Haziran 2024
OHCHR yayımlama tarihi: 25 Haziran 2024
Belge numarası: INT/CAT/CSS/TUR/58750
Resmî kayıt: OHCHR Sözleşme Organları Veri Tabanı
BM’ye sunulan özgün belgenin dili: İngilizce
Bu sayfadaki tam metin: Türkçe
Türkiye’de Yargı Bağımsızlığı Neden Önemli?
Bağımsız yargı; işkenceye, kötü muameleye, keyfî tutmaya ve adil olmayan yargılamalara karşı en önemli güvencelerdendir. Hâkim ve savcıların özgür ve tarafsız çalışması, hakların savunulmasını ve adalete erişimi güçlendirir. Siyasi baskı altında ise korumalar kâğıt üzerinde kalabilir.
Rapor, Türkiye’de yargının bağımsızlık ve tarafsızlığını inceler. Anayasa ve kanunlar bunları resmen korusa da rapora göre uygulamada her zaman gözetilmemektedir. Yürütmenin etkisi, hâkim ve savcıların atanması ve görevden alınması ile AYM ve AİHM’nin bazı bağlayıcı kararlarının uygulanmaması konusundaki kaygılar ele alınır.
Yüksel Yalçınkaya/Türkiye kararı temel konulardandır. Kararda adil yargılanma, suçta ve cezada kanunilik ve örgütlenme özgürlüğü bakımından ihlaller saptanmıştır. Rapor, kararın devam eden benzer davalarda ve uygun durumlarda kesinleşmiş dosyalarda dikkate alınması gerektiğini savunur.
Terör örgütleriyle “ilişki”, “iltisak” veya “irtibat” gibi belirsiz ifadeler de sorgulanır. Rapora göre aşırı geniş yorumlar; yeterli açıklık, delil veya güvence olmaksızın ceza yargılamasına, meslekten çıkarmaya ve başka ağır sonuçlara yol açabilir.
Yazılı kanunlar tek başına adaleti güvence altına almaz. Yargı bağımsızlığı günlük uygulamada da bulunmalıdır. Rapor; Yalçınkaya kararının uygulanmasını, hâkim ve savcıların uygunsuz etkiden korunmasını, keyfî tutmanın önlenmesini ve herkesin adil, bağımsız ve tarafsız yargılamaya erişmesini talep eder.
Politika Notu ve Temel Bulgular
Türkçe Tam Rapor
Başvurunun tam metnini oku (PDF)
Nihai Türkçe sürüm: 2 Kasım 2026. Son yayımlanan İngilizce metinle karşılaştırılmış, kaynak ve editoryal düzeltmeler Türkçeye işlenmiştir.
İnsan hakları gündemini kaçırmayın
Haftalık İnsan Hakları Bülteni’ni Türkçe okuyun. E-posta ile almak için abone olun.
Türkçe, İngilizce, Almanca, Fransızca ve İtalyanca yayımlanır.

